بىپايانش كه به دو بخش عمومى و خصوصى ( بخش رحمانيت و رحيميت ) تقسيم مىگردد ، و همچنين اشاره به مساله عبادت و بندگى و اختصاص آن به ذات پاك او شده است . در حقيقت هم بيانگر توحيد ذات است ، هم توحيد صفات ، هم توحيد افعال ، و هم توحيد عبادت . و به تعبير ديگر اين سوره مراحل سه گانه ايمان : اعتقاد به قلب ، اقرار به زبان ، و عمل به اركان را در بر دارد ، و مىدانيم « ام » به معنى اساس و ريشه است . شايد به همين دليل است كه « ابن عباس » مفسر معروف اسلامى مىگويد : ان لكل شىء اساسا . . . و اساس القرآن الفاتحة . « هر چيزى اساس و شالوده اى دارد . . . و اساس و زير بناى قرآن ، سوره حمد است » . روى همين جهات است كه در فضيلت اين سوره از پيامبر ص نقل شد : ايما مسلم قرأ فاتحة الكتاب اعطى من الاجر كانما قرأ ثلثى القرآن ، و اعطى من الاجر كانما تصدق على كل مؤمن و مؤمنه : هر مسلمانى سوره حمد را بخواند پاداش او به اندازه كسى است كه دو سوم قرآن را خوانده است ( و طبق نقل ديگرى پاداش كسى است كه تمام قرآن را خوانده باشد ) و گويى به هر فردى از مردان و زنان مؤمن هديه اى فرستاده است » ( 1 ) . تعبير به دو سوم قرآن شايد به خاطر آنست كه بخشى از قرآن توجه به خدا است و بخشى توجه به رستاخيز و بخش ديگرى احكام و دستورات است كه بخش اول و دوم در سوره حمد آمده ، و تعبير به تمام قرآن به خاطر آن است كه همه قرآن را از يك نظر در ايمان و عمل مىتوان خلاصه كرد كه اين هر دو در سوره

--> ( 1 ) مجمع البيان آغاز سوره حمد .